بخش 1-2 -- انواع رایانه‌ها

رایانه‌ها انواع مختلفی دارند که ممکن است شما در مورد بعضی از آن‌ها شنیده باشید و بعضی ممکن است برای شما تازگی داشته باشد. ولی به‌هرحال تمام آن‌ها رایانه هستند، که برای مقاصد مختلف، به‌صورت‌های مختلف طراحی شده‌اند. با بررسی تک تک آن‌ها، به‌زودی تفاوت‌های آن‌ها را درخواهید یافت.

چه تفاوتی بین یک PC و یک Mac وجود دارد؟

شرکت آمریکایی IBM، کامپیوترهای شخصی (PC) را در سال 1981 اختراع کرد و تمام PCهای ساخته‌شده پس از آن تاریخ، با PC اولیه سازگار هستند. اولین PCها با سیستم‌عاملی به نام Dos کار می‌کردند، یعنی System Operating Disc) سیستم‌عامل دیسک). این سیستم به هیچ وجه شبیه سیستم‌عامل‌های گرافیکی امروزی نبود. Dos پنجره گرافیکی و منوهای زیبا نداشت، فقط یک خط دریافت دستور وجود داشت، که کاربر دستورات مورد نظرش را در همان خط تایپ کرده و سیستم‌عامل آن دستورات را اجرا می‌کرد.

اما رایانه‌های Apple–Mac از همان ابتدا با یک GUI) واسط گرافیکی کاربر Graphical User Interface) عرضه شدند، که امکان اشاره و انتخاب گزینه‌ها با Mouse در آن وجود داشت. رایانه Apple هم یک رایانه است، ولی PC نیست و با PC طراحی‌شده اولیه شرکت IBM هم سازگار نیست. به نسخه‌های خاص نرم‌افزار احتیاج دارد و حتی سخت افزار مورد نیاز آن هم از PCها متفاوت است.

کامپیوتر شخصی چیست؟

PC در واقع از حروف اول کلمات Computer Personal) رایانه شخصی) است. منشأ این نام‌گذاری مربوط به سال‌های دهه 1980 است. در آن زمان رایانه‌ها آن‌قدر گران بود که فقط شرکت‌های بزرگ توان تهیه آن‌ها را داشتند. انواع ساده‌تر این رایانه‌ها که توسط IBM ساخته شد، برای استفاده‌های خانگی و در شرکت‌های کوچک به کار گرفته شد. اخیراً رایانه‌ها، مستقل از آنکه در خانه یا محل کار به کار روند، نام PC را به خود اختصاص داده‌اند.

Laptop یا Palmtop چیست؟

Laptop نوع کوچک‌تری از یک PC است که صفحه نمایش، صفحه کلید و Mouse آن در یک واحد مجتمع شده است. Laptopها با استفاده از یک باتری داخلی کار می‌کنند که این امر آن‌ها را به بهترین انتخاب برای محل‌هایی که دسترسی به منبع برق دائمی نیست، مبدل ساخته است. اکثر آن‌ها که پر سفر هستند، در قطار یا هواپیما، کار خود را با Laptop انجام می‌دهند. استفاده رایج دیگر Laptop، برای فروشنده‌هاست که محصولات خود را به مشتریان نشان می‌دهند. نام Laptop از آنجا ناشی شده که این دستگاه آن‌قدر کوچک است که در روی Lap) ران) کاربر جا می‌گیرد.

Palmtop هم شبیه Laptop است ولی خیلی کوچک‌تر از آن. آن‌ها آن‌قدر کوچک‌اند که به سادگی در کف دست (Palm) شما جا می‌شوند. این رایانه‌های به اندازه کف دست معمولاً به نام Assistants Digital Personal) دستیار دیجیتالی شخصی) یا به طور مخفف PDA شناخته می‌شوند. مشابه PCها، این‌ها هم با مشخصات مختلف، ظرفیت‌های گوناگون، سرعت و توانایی متفاوت یافت می‌شوند و این تفاوت مسلماً در قیمت آن‌ها اثر می‌گذارد. PDAها برای طیف وسیعی از کاربران مناسبند. از دانش‌آموزان تا متخصصین رشته‌های مختلف، به خصوص وقتی که استفاده از PC یا Laptop مناسب یا مقدور نباشد.

انواع دیگری از رایانه‌ها، که در سطح وسیعی توسط سازمان‌های بزرگ به کار می‌روند Mainframe، Computer Mini و Computer Superها هستند.

رایانه Mainframe، رایانه بسیار قدرتمندی است که در سازمان‌های بزرگ به کار می‌رود. قدرت Mainframe بین رایانه‌هایی که به آن متصل می‌شوند، توزیع می‌شود. این رایانه‌ها Terminal Dumb) سامانه‌های مجازی) نامیده می‌شوند. مثالی از کاربرد Mainframe در بانک‌های بزرگ است. در آنجا رایانه‌ای بزرگ و قوی وجود دارد که تعدادی سامانه مجازی از شعب مختلف به آن متصل هستند. این به کارکنان امکان می‌دهد که اطلاعات حساب‌ها را، حتی از شعب دیگر، مشاهده و پردازش نمایند.

رایانه Mini، مشابه Mainframeها، رایانه‌های رده Mini هم خیلی قدرتمند و گران هستند و توسط شرکت‌های کوچک تا متوسط به کار می‌روند.

2Computer Super چیست؟

Computer Superها رایانه‌هایی با قدرت غیرقابل‌تصور هستند. چندین میلیون پردازش و محاسبه را در ثانیه می‌توانند انجام دهند و معمولاً در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی، برای پردازش روال‌هایی که محاسبه آن‌ها توسط بشر سال‌ها طول می‌کشد، به کار می‌روند و آن‌ها این وظایف طولانی و پیچیده را در چند ثانیه انجام می‌دهند. یک Computer Super برای رویارویی با قهرمان شطرنج جهان به کار گرفته شد. آن‌ها همچنین به لحاظ تواناییِ برجسته‌ای که در انجام تجزیه و تحلیل‌ها دارند در کاربردهایی مثل پیش‌بینی وضع هوا هم به کار می‌روند.

شبکه رایانه‌ای چیست؟

یک شبکه، سیستمی است که به شما امکان می‌دهد دو یا چند رایانه را به هم وصل کنید و مثلاً با یک دستگاه چاپگر، به چند رایانه خدمات بدهید. در گذشته شبکه رایانه‌ای موضوع پیچیده‌ای بود و تنها متخصصین ماهر می‌توانستند از آن بهره ببرند.

اما امروزه تقریباً هر کس با سطح اطلاعات خوبی از Windows، می‌تواند یک شبکه کوچک را نصب و تنظیم کند. البته سازمان‌های بزرگ‌تر هنوز هم به شبکه‌های پیچیده که توسط افراد آموزش دیده و مجرب نصب، راه‌اندازی و مدیریت شوند، نیاز دارند.

سامانه (Terminal) های مجازی (Dumb) و باهوش (Intelligent) چیستند؟

یک سامانه هوشمند (Terminal Intelligent) همان PC است، که از امکانات رایانه استفاده می‌کند. یعنی مثلاً با پردازشگر تمام محاسبات لازم را در خود رایانه انجام می‌دهد. اما یک سامانه مجازی (Terminal Dumb) حداقل امکانات لازم، فقط برای وصل شدن به یک Mainframe قدرتمند را دارد و آنگاه تمام پردازش‌های مورد نیاز ترمینال مجازی، در Mainframe انجام می‌شود.

یک مرور سریع بر مباحث قبلی:

• PC، رایانه‌ای است که اساساً برای استفاده خانگی ساخته شد ولی امروزه به وفور در شرکت‌های کوچک هم به کار می‌رود.
• Laptop رایانه کوچک‌تر و قابل حملی است که برای قرار گرفتن روی پای کاربر در حین کار طراحی شده است.
• Palmtop یا PDA حتی کوچک‌تر است و در کف دست جا می‌گیرد.
• Mainframe یک رایانه خیلی بزرگ، قدرتمند و گران است که معمولاً توسط سازمان‌های بزرگ مانند بانک‌ها، که به پردازش و ذخیره‌سازی متمرکز، توسط تعداد زیادی ترمینال مجازی نیاز دارند، استفاده می‌شود.
• ترمینال مجازی برای ورود و خروج داده‌ها به کار می‌رود ولی پردازش‌ها در Mainframe یا Mini یا Computer Super انجام می‌شود.
• Computer Mini مشابه Mainframe است ولی بیشتر برای مؤسسات کوچک تا متوسط کاربرد دارد.
• Computer Super بسیار قوی است و بیشتر در ارگان‌های تحقیقاتی یا سازمان‌هایی شبیه سازمان‌های پیش‌بینی وضع هوا که به تجزیه و تحلیل اطلاعات نیاز دارند، به کار می‌رود.
• یک شبکه رایانه‌ای متشکل از گروهی از رایانه‌هاست که به هم وصل شده‌اند تا از تجهیزات و امکانات جانبی موجود، مشترکاً بهره ببرند.
• یک پایانه هوشمند (Terminal Intelligent) یک PC یا یک Laptop یا یک رایانه عضو شبکه است که داده‌ها در همان‌جا پردازش می‌شود.